Remco de Graaf

Hoe ik bouw

De agent denkt, het systeem handhaaft.

Hoe ik met vakmensen en AI-agents productiesoftware bouw, en waarom de vangnetten belangrijker zijn dan het model.

Ik ben geen programmeur. Ik ben journalist van opleiding en bouw al 25 jaar aan mediabedrijven: Zoom.nl, twee e-learningbedrijven, een rij tijdschriften. Sinds 2025 bouw ik ook software, met AI-agents als ontwikkelteam. SkyStatus, een analyseplatform voor Flying Blue, was het eerste project. De nieuwe Zoom.nl, live sinds 22 september 2026, het tweede. Bij Reshift Digital voeren we deze manier van bouwen nu bij alle merken in. Ik doe dit niet alleen omdat ik het leuk vind. De spelregels van zoeken, content en media worden herschreven, en als directeur wil ik weten hoe dat werkt. Uit eigen ervaring, niet van horen zeggen.

Wat ik heb geleerd, gaat niet over prompts. Een agent is een sterke engineer die dingen vergeet, gaat gokken en je te snel gelijk geeft. Meestal schrijft hij prima code. De vraag is wat er de rest van de tijd gebeurt. Mijn antwoord past in één zin: de agent denkt, het systeem handhaaft.

1. Een regel in een document is een wens

Elk team heeft regels, en de meeste staan in een document. Zo'n document lees je één keer en daarna vergeet je het. Dat geldt voor mensen en voor agents. Een regel die ertoe doet, moet in het werk zelf zijn ingebouwd, zodat hij elke keer meedraait.

Dus zijn onze regels code. Een hook weigert een commit waar een wachtwoord of sleutel in staat. Een push naar productie met de commit van iemand anders gaat niet door. Een databasecommando dat gegevens vernietigt, wordt niet uitgevoerd. Bij elke pull request draaien alle tests. En een deploy is pas live als de site zelf laat zien welke commit er draait.

Dat werkt alleen onder twee voorwaarden. Ten eerste blokkeert een vangnet bij twijfel, en zegt het waarom. Ten tweede omzeilt de agent een vangnet nooit. Houdt een vangnet hem tegen, dan stopt hij en legt hij uit wat er aan de hand is. Is er een uitzondering, dan is die expliciet en beslist een mens erover, nooit de agent. Klopt het vangnet zelf niet, dan passen we het openlijk aan, met een test erbij. Slim eromheen werken doen we niet.

2. Twee labs, en elke bevinding is een hypothese

Claude Code en OpenAI Codex komen van twee verschillende AI-labs. In de meeste van mijn projecten bouwt Claude Code en controleert Codex het werk, als onafhankelijke tweede blik. In SkyStatus zijn ze gelijkwaardig: ze bouwen allebei, met dezelfde rechten. Modellen van verschillende labs maken verschillende fouten. Daardoor overlappen hun blinde vlekken minder dan bij één model.

Een review is nog geen oordeel. In een ronde in juli 2026 wees Codex acht keer het juiste bestand en de juiste regel aan. Acht van de acht. Maar twee van zijn drie voorgestelde oplossingen zouden een nieuwe fout hebben veroorzaakt. Sindsdien controleren we elke bevinding in de code zelf, en de voorgestelde oplossing nog eens apart.

Een reviewer moet ook weten wanneer hij moet stoppen. Laatst ging de review van één vangnet zes rondes door. Dat leverde 26 bevindingen op. Allemaal terecht. Maar in de laatste rondes ging het om steeds exotischere shellcommando's. Dan is het tijd om te stoppen en de grens op te schrijven: deze hook leest alleen tekst, de echte controle zit ergens anders, in de repository zelf.

3. Eerst rood, en tellen doe je met gereedschap

Een test die nooit heeft gefaald, bewijst niets. Een nieuw vangnet telt pas als je het hebt zien blokkeren waar het voor bedoeld is. Daarom begint elke fix met een test die faalt. Dan de wijziging. Dan groen.

Voor lijstjes geldt hetzelfde. Vraag een model waar in de code iets gebeurt, en het gaat redeneren over waar het zou moeten gebeuren. In SkyStatus planden drie losse modelrondes een wijziging in hoe XP wordt opgeteld. Alle drie misten dezelfde vijf onderdelen op het scherm. Een simpele zoekopdracht met grep vond ze in tien seconden. Laat het opsommen dus over aan gereedschap.

4. Eerst meten, dan pas redeneren

Modellen praten vloeiend, en vloeiend klinkt als bewijs. Dat is het niet. Een bevinding op basis van twee gevallen is een hypothese, hoe mooi de verklaring ook klinkt.

Een voorbeeld uit Flying Blue: een tariefbonus telde bij het ene lid mee voor de status en bij het andere niet. Het was verleidelijk om een nette regel te bedenken die allebei verklaarde. Het eerlijke antwoord was: we zien een verschil, de oorzaak weten we niet. Het kan een vaste regel zijn, een stille wijziging bij de airline of een instelling per lid. Dus houdt de code de veilige standaard aan, blijft de vraag open en schrijven we op welk bewijs de doorslag zou geven.

Eerst de waarneming, dan de oorzaak. En die oorzaak blijft een gok tot hij bewezen is.

5. Schrappen op bewijs

Autonomie is verslavend. SkyStatus groeide uit tot 96 geplande taken, met lagen die storingen zelf herstelden, de andere taken in de gaten hielden en over zichzelf rapporteerden. Elke laag was logisch op de dag dat hij erbij kwam.

Na een complexiteitsaudit op 26 oktober 2026 zette ik er 35 uit. Het duidelijkste signaal was het meldingskanaal: zo'n 45 berichten per dag, en niemand las ze. Nu meldt het alleen nog wat echt een mens nodig heeft: de site ligt plat, een back-up is mislukt, een kritieke taak doet het niet meer.

Elke taak die zelfstandig draait, is code die je moet onderhouden, uitvoer die iemand moet lezen en een nieuwe manier om kapot te gaan. Houd wat echte storingen vangt. Zet uit wat alleen maar bedrijvigheid oplevert.

6. Binnen een mediabedrijf

Bij Reshift Digital is dit geen hobbyproject. De nieuwe Zoom.nl is zo gebouwd, en aan ID.nl werken we op dezelfde manier. Het draait om een paar afspraken:

7. Wat het niet oplost

Zonder snelle terugkoppeling maken agents nog steeds visueel werk zonder diepgang. Bij ontwerp kijkt er dus altijd iemand met eigen ogen naar het resultaat. In lange sessies raken agents de draad kwijt, dus knippen we het werk op in stukken met duidelijke overdrachten. En een tweede lab levert naast inzicht ook ruis op. Daarom blijft elke bevinding een hypothese.

Niets hiervan gaat over het model van de maand. Het gaat om het systeem eromheen. De agent denkt. Het systeem handhaaft.

Stuur een bericht